Ochako gedo mar kar rwako gik mabeyo moloyo mag piny China ma nyalo loso gik moko mag nyuklia
E odiechieng’ mar 1 dwe mar apar, ne otim lokruok maduong’ ahinya e loso gino ma China ma nyalo loso gik moko ma nyalo ketho piny BEST.
Base ma ne pekne romo tani 400 ne oket maber kendo ibiro tiyogo mar ting’o mtoka BEST ma ne pekne romo tani 6700, ma en chakruok malong’o mar gedo mar mtoka maduong’ ma nigi masin mapek e pinyni.
E kinde mabiro, masinni biro bedo ranyisi mokwongo ma osetimre e piny mangima mar loso teko mar nyuklia, kendo igeno ni biro riembo ler mokwongo kokalo kuom loso teko mar nyuklia nyaka higa mar 2030.
Fusion mar Nuklia: Wach Mogik mar Ranyo Teko mar Kosmos
Chakre wach ma ok ong’ere mar chieng’ ma dhi nyime wang’o kuom higni bilionde 4.6 nyaka e giko mar gombo mar dhano mar yudo teko maler ma “ok nyal rumo,” kinde duto ng’injo mar nyuklia osebedo achiel kuom yore mag timo nonro ma ng’ato nyalo ng’iyogo ahinya e weche mag sayans. Ok en mana teko maduong’ ma miyo sulwe golo ler kod liet e kor lwasi, to bende en teknoloji ma nigi nyalo mar loko chuth kaka dhano tiyo kod teko.
Ka wawacho mayot, riwruok mar nyuklia nyiso yo mar nyuklia ma yot (kaka isotopes mag haidrojen deuterium kod tritium) loyo ng'wech mar stima e kind nyuklia e liet ma malo ahinya kod presa, ka gitudore kendo riwre e nyuklia mapek ahinya (kaka helium). Oboke ni luwo kwan mar teko mar pek mar Einstein "E=mc 2" - pek duto mar nuklia manyien ma oriwre tin matin moloyo kwan mar pek mag nuklia ariyo kapok oriwre, kendo pek ma odok piny (lalruok mar teko) biro golore e yor teko ma dhano tiyogo.
Mondo ng’ato ong’e kaka teko mar ng’injo mar nyuklia nyalo bedo matek, dwarore mana ni ng’ato otim nonro achiel: teko ma wuok kuom ng’injo mar kilo 1 mar ng’injo mar deuterium tritium romre gi liet ma wuok kuom wang’o tani 27000 mag makaa mapile kata teko ma wuok kuom wang’o mar ga2line nyaka 0; Kata kamano, teko ma wuok kuom mafuta ma ng’ato nyalo ng’ado ma nigi ng’injo maromre (kaka uranium-235) en mana 1/4 mar teko ma wuok kuom ng’injo mar nuklia. Maduong' moloyo en ni, yore mag loso mafuta mar loso gikmoko mag nyuklia chiegni ni onge giko - deuterium nitie ahinya e pi nam e Piny, kendo lita moro ka moro mar pi nam nigi deuterium manyalo golo teko marom gi lita 300 mag petrol kokalo kuom loso gikmoko. Deuterium ma ni e pi nam e piny mangima nyalo pong’o dwaro mag teko ma dhano nigo kuom higni mokalo milion achiel; Kata obedo ni tritium ok yudore ahinya e piny, inyalo lose e yor loso gi ji kokalo kuom keto lithium (gimoro mantie e buo mar piny) e kind neutrons, kendo ongee chandruok mar "nok mar moo".
Kata kamano, yudo tudruok mar nyuklia ma inyalo rie ok en tich mayot, kendo pek mare maduong' en "kaka inyalo loso kendo rito gik ma nyalo kelo tudruok matek mag nyuklia". E iye mar Chieng’, ng’injo mar teko ma kelo ng’ich ma romo digri milion 15 mag Celsius kod ng’ich ma malo ma romo yamo bilionde 250, ma en gima nyalo chopo “kido mag ng’injo” mar ng’injo mar nuklia; To e piny, dhano ok nyal luwo teko ma kelo gik moko piny ma kamano kendo ginyalo mana luwo gik ma kelo pek ahinya e piny kokalo kuom yore mag teknolojia. Kuom sani, nitie yore ariyo madongo mag timo nonro:
Kido achiel en ng’injo mar ng’injo, ma ochung’ne ng’injo mar ng’injo mar piny mangima (ITER), ma ong’ere ahinya kaka “chieng’ ma ng’ato oloso”. Otiyo gi teko mar magnet ma nigi teko ahinya (ma tekone romo nyadi 100000 moloyo teko mar magnet ma piny nigo) mondo ogeng’ plasma (kido mar ang’wen mar gik moko ma ng’ato nyalo ng’adoe gik moko kama nuklia mag atom kod elektron mopogore opogore) ma nigi liet ma nyalo romo digri milion 150 mag Celsius e ot ma ng’ato ok nyal ng’adoe gik moko ma ng’ato ok nyal ng’adoe piny. tudruok gi ng’injo mar masin kendo kelo ng’ich, e seche ma gidhi nyime gi ng’ich mondo ochop gik ma dwarore mondo gik moko otimre. E higa mar 2023, gino ma piny China miluongo ni "Chieng' Lolosi" (EAST) ne ochopo tiyo madhi nyime mar plasma e digrii Celsius milion 120 kuom sekon 403, keto rekod mar piny mangima kendo keto musingi mar temo bang'e mag ITER.
Kido machielo en ng’injo ma ok ng’injo, ma ochung’ne ng’injo ma ng’injo e piny Amerka (NIF). Oketo laser 192 ma nigi teko maduong’ ahinya e wi gimoro ma nigi ng’injo mar milimita moko manok kende, oting’o ng’injono nyaka digri milion 30 mag Celsius kendo oting’o ng’injono nyaka romo digri Celsius milion 30 kendo otiyo gi ng’injo ma romo nyadi 100 mar plasma ma ni e kor piny e kinde matin ahinya mar sekon adek (ma romo milimita adek). mondo otim dwoko mar fusion e kinde ma difusion ok nyalre. E dwe mar apar gi ariyo higa mar 2022, NIF noyudo "ber mar teko ma opong'o" e okang' mokwongo - teko ma owuok kuom dwoko mag fusion ne okalo teko mar laser ma donjo, ma en ranyisi mar ng'ado bura maduong' e yo mar geng'o ma ok ng'iyo.
Kaachiel gi bedo gi teko mang’eny kendo bedo gi mafuta mang’eny, loso gik moko mag nyuklia bende nigi arita mapek kendo ma ok ketho alwora. Mopogore gi ng’injo mar nuklia, ng’injo mar nuklia biro rumo mapiyo bang’ ka gik ma kelo pek ahinya osekethore (kaka ng’injo mar magnet kata geng’ruok mar laser), kendo onge luoro mar “ng’injo mar ng’injo mar nuklia”; Gima duong’ ma wuok kuom dwoko en helium (gas ma ok nyal kelo hinyruok kendo ma ok nyal kelo hinyruok), ma ok kelo gik ma nyalo ketho piny kuom kinde malach kaka ng’injo mar nuklia kendo ma ok nyal ketho piny.
Kata obedo ni dhano pok ochopo e loso teko mar nyuklia (geno ni biro dwaro higni 30-50 mag lony mag teknolojia), okang’ ka okang’ mar dongruok e lony mar nyuklia, kowuok e lony mar chieng’ nyaka lony mos e kar ranyisi, dhiro dhano machiegni gi gino ma odwaro mar bedo thuolo mar teko mar "e". E kinde mabiro, ka masinde mag loso teko mar nyuklia oselandore e piny mangima, dhano biro weyo chuth geno kuom gik ma yudore e piny, tieko pek mag piny mangima kaka lokruok mag kor lwasi kod nok mar teko, kendo kelo kinde manyien ma ochung'ne teko maler kendo maonge giko.
